How do you track your cycle, and why does it matter?

Hoe houd jij je cyclus bij, en waarom is dat belangrijk?  

Jarenlang waren hormonale anticonceptiemethoden de gouden standaard voor het reguleren van de menstruatie en vruchtbaarheid: de pil, de hormoonpleister, het spiraaltje en alles daartussenin.  

Tegenwoordig houden mensen met een menstruatiecyclus zich hier meer mee bezig; ze stellen kritische vragen over de bijwerkingen van deze hormonale anticonceptiemethoden en willen hun lichaam beter leren kennen. Niet-hormonale anticonceptiemethoden winnen aan populariteit, mede dankzij de explosieve groei van apps voor het bijhouden van de menstruatie en vruchtbaarheid.  

Deze apps bieden inzicht in de lichamelijke en geestelijke gezondheid, maar brengen ook hun eigen risico’s met zich mee. Sinds september neemt Yoni deel aan een onderzoek, onder leiding van Tamara Thuis en Maria Carmen Punzi van de VU Amsterdam, om te onderzoeken hoe deze apps op verantwoorde wijze kunnen worden ontwikkeld en gebruikt. Het is de hoogste tijd om eens te duiken in de wereld van menstruatie- en vruchtbaarheidsapps. Dus, laten we eens bespreken wat ze precies doen, wat de voor- en nadelen zijn, en dieper ingaan op het lopende onderzoek waar Yoni aan deelneemt.  

Menstruatie- en vruchtbaarheidsapps: wat doen ze? 

Laten we bij het begin beginnen: wat zijn menstruatie-apps eigenlijk precies? Deze apps, die ook wel bekend staan als vruchtbaarheids-, FemTech- of cyclus-apps, helpen je om je menstruatiecyclus bij te houden: wanneer en hoe lang je ongesteld bent, hoe je je voelt en of je last hebt van symptomen zoals buikpijn of stemmingswisselingen. Je voert deze informatie in en op basis van deze gegevens maakt de app voorspellingen over je volgende menstruatie, ovulatie en vruchtbare periode. Bij sommige apps kun je ook biomarkers bijhouden, zoals je temperatuur of baarmoederhalsslijm, die verband houden met je maandelijkse vruchtbare periode.  

Voor- en nadelen  

Menstruatie-apps zijn al langere tijd populair, omdat je hiermee alle symptomen en menstruatiedagen op één plek kan bewaren en inzicht kan krijgen in je lichaam en gezondheidspatronen. Maar de laatste tijd worden deze apps steeds meer gebruikt als anticonceptiemethode. In Nederland, bijvoorbeeld, gebruikte in 2024 1 op de 10 jonge vrouwen (in de leeftijd van 18-29 jaar) een app als anticonceptiemethode (Rutgers, 2025). Toch zijn veel van deze apps niet goedgekeurd voor gebruik als anticonceptie, met name omdat het heel moeilijk is om de eisprong te voorspellen.  

Juist daarom staan medische professionals en onderzoekers vaak terughoudend, en soms zelfs kritisch, tegenover menstruatie- en vruchtbaarheids-apps. Want hoewel deze apps aan de gebruikers een hernieuwd gevoel van autonomie over hun lichaam geven, bestaat het risico dat er te veel wordt vertrouwd op de voorspellingen van de apps. 

Vooral op sociale media verspreiden influencers overdreven en ongenuanceerde uitspraken over de negatieve bijwerkingen van hormonen. Met hashtags als #naturalcycle promoten ze het idee om “van de pil af te gaan” en in plaats daarvan om je cyclus bij te houden. Gezondheidsdeskundigen zijn bezorgd dat dit online beeld van menstruatie-apps als een betrouwbare anticonceptiemethode ertoe leidt dat meer menstruerende personen hormonale anticonceptiemethoden gaan wantrouwen. In Nederland is het aantal abortussen sinds 2021 met 27% gestegen, wat ertoe heeft geleid dat artsen waarschuwen voor de gevolgen van het inruilen van hormonale anticonceptie voor apps. Ook al is er geen duidelijk bewijs dat het stijgende aantal abortussen te wijten is aan het gebruik van deze apps (Rutgers, 2025 en Cetera, Punzi, Boero, 2025), is het duidelijk dat de apps op verantwoorde wijze moeten worden gebruikt om er optimaal van te profiteren.  

Transparantie, verantwoordelijkheid en privacy  

Aangezien de tracking-apps nog altijd aan populariteit winnen, wordt het steeds belangrijker dat gebruikers goed op de hoogte zijn van hoe ze deze apps op verantwoorde wijze kunnen gebruiken.  

Maar naast de verantwoordelijkheid van de gebruikers is er ook een verantwoordelijkheid voor de bedrijven achter de apps. De algoritmen die door de apps worden gebruikt, kunnen een ‘black box’ zijn, waarbij gebruikers niet kunnen nagaan hoe ze werken en hoe hun gegevens worden verwerkt. Wat veel gebruikers zich misschien niet realiseren, is dat de voorspellingen die ze te zien krijgen vaak gebaseerd zijn op gemiddelden, patronen en kansen, in plaats van op iemands unieke cyclus. Als de menstruatie of ervaringen van de gebruiker afwijken van de algoritmische norm, is de kans kleiner dat de voorspellingen kloppen. Daarnaast is er veel discussie over de kwaliteit en herkomst van de gegevens waarop de algoritmen voor apps zijn gebaseerd: deze kunnen onvolledig, onbetrouwbaar of bevooroordeeld zijn. Als gevolg hiervan kunnen sociale taboes over seks, menstruatie of anticonceptie in de algoritmen zijn verwerkt. Dit alles toont aan dat er risico’s zijn op grote, onbedoelde gevolgen als je uitsluitend vertrouwt op menstruatie-apps.  

Daarnaast zijn er ook zorgen over de privacy van gebruikersgegevens. In 2019 haalde de menstruatie-app Flo de krantenkoppen omdat de app intieme informatie over zwangerschapsplannen deelde met platforms als Google en Facebook, wat leidde tot gerichte marketing voor gebruikers. Voorvechters van privacy vrezen bovendien dat deze gegevens in sommige gevallen mogelijk gebruikt zouden kunnen worden voor de vervolging van vrouwen die een abortus willen ondergaan in landen waar abortus illegaal is.  

Gelukkig is dit (nog) geen probleem in Europa, maar de onderliggende risico’s van menstruatietracking-apps moeten zeker worden bekeken en aangepakt. Hoewel experts en de media de neiging hebben om zich te richten op de verantwoordelijkheid van de gebruikers, zijn wij van mening dat de schijnwerpers ook op de bedrijven zelf moeten worden gericht. Zij hebben de plicht om verantwoord te handelen bij het ontwikkelen van apps waaraan miljoenen vrouwen hun persoonlijke en privégegevens toevertrouwen. 

Yoni x Research 

Daarom neemt Yoni deel aan het onderzoeksproject Responsible AI in FemTech Apps, in samenwerking met de Vrije Universiteit Amsterdam. Onder leiding van onderzoekers Maria Carmen Punzi en Tamara Thuis gaan we onderzoeken hoe AI op verantwoorde wijze kan worden ingezet in apps voor het bijhouden van menstruatie- en vruchtbaarheidsgegevens. Samen met onze partners 28X en het Feminist Generative AI Lab zullen we ons de komende maanden verder in dit onderwerp verdiepen. We houden jullie op de hoogte, dus houdt ons in de gaten!